Historia

Monochrom_1 Monochrom_6 Monochrom_5
Monochrom_3

23 sierpnia 1939 – Minister spraw zagranicznych III Rzeszy I. von Ribbentropa oraz premier rządu sowieckiego W. Mołotow podpisują pakt o nieagresji na okres dziesięciu lat oraz dodatkowy tajny protokół, zgodnie z którym Związek Radziecki i Niemcy podzielili strefy wpływów w Europie Wschodniej. Bezpośrednio Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył drugi akapit owego protokołu, który postanawiał o jej podziale.

1 września 1939 – Hitlerowskie Niemcy atakują Polskę.

17 września 1939 – ZSRR rozpoczyna wojnę z Polską. W rezultacie 25 700 Polaków: polskich oficerów, policjantów i urzędników służby cywilnej Rzeczypospolitej Polskiej wzięto do niewoli i trzymano w trzech obozach w ZSRR.

5 marca 1940 – Szef NKWD Ł. Beria przekazuje głowie państwa radzieckiego Józefowi Stalinowi tajną notatkę, w której proponuje tzw. „rozładunek” obozów. Termin „rozładunek” oznacza fizyczne zniszczenie ludzi. Miejscem mordu więźniów obozu w Kozielsku wybrano las w uroczysku Kozie Góry pod Smoleńskiem. Około 22 tysiące polskich jeńców znika bez śladu w olbrzymim kraju. 

1941 – Niemcy okupują obwód smoleński.

30 lipca 1941 – Rząd Związku Radzieckiego i Rząd Polski na uchodźstwie (przebywający w Londynie) podpisują porozumienie w sprawie unieważnienia paktu sowiecko-niemieckiego z 1939 roku. 

12 sierpnia 1941 – Prezydium Rady Najwyższej ZSRR wydaje dekret o amnestii, obejmującej więzionych lub deportowanych obywateli polskich, po czym następuje polsko-radziecka umowa wojskowa z dnia 14 sierpnia 1941 roku o utworzeniu armii polskiej na terenie ZSRR. 

Jesień 1941-wiosna 1942 – Polskie władze wielokrotnie zwracają się do władz radzieckich z pytaniami o los nieuwolnionych oficerów, którzy nie przybyli na miejsca formowania armii. Sowiecka strona odpowiada, że nie ma o nich żadnych informacji. 

1943 – Niemieckie radio przekazuje informację o odkryciu w Katyniu pod Smoleńskiem grobów 11 000 zamordowanych polskich oficerów. Polska apeluje do  Międzynarodowego Czerwonego Krzyża z prośbą o przeprowadzenie ekshumacji. 

29 marca 1943 – Zaczynają się prace ekshumacyjne w Lesie Katyńskim, zorganizowane przez Niemców. Kieruje nimi Gerhard Buhtz – profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Podstawowe prace badawcze przeprowadzili eksperci z Polskiego Czerwonego Krzyża i Polskiej Komisji Technicznej. Znaleziono osiem dołów: siedem z nich znajduje się obok siebie, ósmy – w odległości około 200 metrów na południe od pozostałych. 

1944 – W Katyniu do pracy przystępuje sowiecka komisja specjalna, której przewodniczącym jest uczony Nikołaj Burdenko. Według radzieckich ekspertów polskich oficerów zastrzelono jesienią 1941 roku, zatem uczynili to Niemcy. 

13 kwietnia 1990 – Agencja prasowa  TASS występuje z oficjalnym oświadczeniem o „odpowiedzialności za okrucieństwa w Lesie Katyńskim, które ponoszą Beria, Merkułow i ich pomocnicy”, a ten okrutny czyn zakwalifikowany został jako jedna z „najpoważniejszych zbrodni stalinizmu”. Następnie prezydent ZSRR M. Gorbaczow przekazuje polskiemu prezydentowi W. Jaruzelskiemu listę rozstrzelanych polskich jeńców wojennych.

14 października 1992 – Na podstawie postanowienia Prezydenta B. Jelcyna zostają odtajnione i przekazane stronie polskiej  dokumenty, obciążające odpowiedzialnością za popełnienie zbrodni katyńskiej władzę radziecką.

1994 – W Katyniu rozpoczyna pracę grupa polskich ekspertów pod kierownictwem profesora Instytutu Archeologii i Etnografii Mariana Głoska. Specjaliści określają położenie „Dołów Śmierci”, ustalają granice grobów pomordowanych oficerów oraz ich konkretną liczbę, prowadzą identyfikację zwłok. Znaleziono również wiele dokumentów, które uzupełniają obraz tragedii katyńskiej.

19 października 1996 – Rząd  Federacji Rosyjskiej wydał rozporządzenie „O stworzeniu pamiątkowych kompleksów w miejscach masowego pochówku obywateli polskich i radzieckich – ofiar totalitarnych represji: Katyń (Smoleńsk) i Miednoje (Twer)”, co umożliwiło budowę tych kompleksów.

Październik 1996 – W wyniku otwartego konkursu na najlepszą koncepcję Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu zostaje wybrany projekt architektów Z. Pidka, A. Sołygi, W. i J. Synakiewiczów.

03 marca 1998 – Jury zamkniętego konkursu na najlepszy projekt rosyjskiej części Kompleksu Memorialnego w Katyniu i Miednym wybrało projekt  autorstwa warsztatu Nr 4 M. Chazanowa.

Maj 1999-czerwiec 2000 roku – Trwa budowa Kompleksu Memorialnego.

28 lipca 2000 – Następuje uroczyste otwarcie Kompleksu Memorialnego ”Katyń”. W uroczystościach z polskiej strony uczestniczy przewodniczący Rady Ministrów RP Jerzy Buzek. Rosyjską stronę reprezentuje pierwszy wicepremier Wiktor Chrystienko.

30 października 2007 – Otwarcie rekonstrukcji muzealnej „GUŁAG na kołach”.

28 lipca 2008 – Na terenie Memoriału „Katyń” otwarto centrum wystawowo-muzealne.

28 lipca 2009 – Ma miejsce ceremonia poświęcenia głazu pamiątkowego w „Dolinie Śmierci”.